Kürt 68’lisi Ihsan Aksoy

Ihsan Aksoy, anlattiklariyla, yasadiklariyla Kürt hareketinin 1960 sonrasi tarihini aktariyor… Inisleri, çikislari ve acilariyla…

Ihsan Aksoy, 1960’larda sol hareketle birlikte canlanan Kürt siyasi hareketinin taninan isimlerinden birisiydi. Birçok Kürt aydini gibi, canini, özgürlügünü kurtarabilmek için 12 Eylül 1980 askeri darbesi öncesinde Türkiye’yi terk etti. Bir yönüyle unutuldugunu da söyleyebiliriz… Aksoy, yillarca, yurtdisinda, yasamini sürdürebilmek amaciyla yogun emek isteyen islerde çalisti…
Kürt hareketinin bir baska ismi Enver Sezgin, Ihsan Aksoy’la bir nehir söylesi yapip yasamöyküsünü aktarmis. (‘Iyi ki böyle yasamisim-Ihsan Aksoy’, Özgür Yayinlari)
Ihsan’la 1997’de oglum Resat’in Almanya’nin Darmstadt kentine okumaya gitmesi nedeniyle uzun yillar sonra yeniden karsilastik. Türkiye Isçi Partisi, Dev-Genç dönemini, geçmisimizi birlikte degerlendirdik. Darmstadt’ta ailecek bir lokanta isletiyorlardi. Bir tür ‘ayakta kalma savasi’ içindeydiler…
Kosullarin elverisli hale geldigini düsündügü 2004 yilinda, kendisini hep yabanci hissettigi Almanya’dan Türkiye’ye dönen Ihsan Aksoy, simdi saglik sorunlari nedeniyle yeniden Almanya’da. Halleder halletmez tekrar dönmeyi düsünüyor.
Ihsan, bir Kürt 68’lisi. Kemal Burkay’la birlikte ‘Özgürlük Yolu’ dergisini çikartan, Türkiye Kürdistan Sosyalist Partisi’ni (TKSP) kuran ekipten.
Agrili, 1944 dogumlu. Çocuklugunun geçtigi bu kenti anlatirken, Kürt sorununun nasil yüreklerinde yer ettigini, dil sorunlarini, geçim dertlerini dile getiriyor: ‘Türkçeyi dogru dürüst bilmemenin zorlugu nedeniyle eczaneden ilaç istemek bile zordu ve gidemiyorduk. Köylülerimiz sehirde bize gelirlerdi. Islerini görmelerine yardimci olur, gerektiginde biz onlari hastaneye götürürdük. Türkçe bilmiyorlardi, kadinlara tercümanlik yapiyorduk.’

TIP deneyi ve siyasette siddet
Gençler içinde gelisen Kürt siyasi hareketi ile Türkiye’de yayginlasan sol hareket 1960’larda iç içe geçti… (Ihsan Aksoy bu iki hareketin de içinde yer alanlardan…) Dersim katliamindan sonra uzun yillar sessizlige bürünen Kürt hareketi bu dönemde canlandi.
‘Türkiye Isçi Partisi kurulmus(1962) ve Kürt sorununa ilgi duyan bir parti olarak siyasi yasamini sürdürüyordu. Pek çok Kürt bu partiye ilgi duymaya basladi… TIP içerisinde Kürtler ‘Dogulular Grubu’ (O zaman Kürt denemiyordu) olarak isim yaptilar.’
Kürt hareketi (sol harekete paralel olarak) kendi içinde ‘silahli ayaklanma’ ve ‘demokratik yollardan mücadele’ konusunu tartisiyor, bu temelde ayrismalar yasaniyordu. Demokrasi mücadelesi yoluyla haklarin elde edilmesini savunanlar, daha çok TIP’in içindeydi…
‘Öyle bir hava yaratilmisti ki, sanki bu devleti iki tokatta dagitabilirmissin gibi bir duygu yerlesmisti… O zamanlar halk savasi, Latin Amerika’da, Vietnam’da çok gözde bir yöntemdi. Tüm gençleri derinden etkiliyordu.’
‘Sosyalist çözümden yana olanlar daha çok Türkiye Isçi Partisi’ne veya diger Türk gruplarina yakin olanlardi. Ama Kürtler (o dönemde) genel olarak sürdürülmeye çalisilan silahli eylemlere bulasmadilar. Belki de bu islere bulasmalari konusunda ikna edilmeleri için biraz daha zaman gerektigini söylemek daha dogru olabilir.’

PKK’nin ortaya çikis kosullari
1970’lerin sonlarina dogru ortaya çikan ve gelisen PKK ile ilgili saptamalari da ilginç olan Aksoy, Kürt siyasi hareketinin o döneme kadar daha çok hali vakti yerinde sayilabilecek, okumus Kürtlere (Kürt aydinlarina) dayandigini belirtiyor. PKK ise önceki akimlardan farkli sekilde, bir alt sinif hareketi olarak sekilleniyor. Sert, kavgaci, siddet yoluyla etrafina hükmeden bu akimin 12 Eylül döneminde nasil gelistigi konusunda da Aksoy çesitli degerlendirmeler yapiyor.
Aksoy, yasadigi onca tecrübeden sonra, Kürt hareketi ve siddet konusunda su sonuca variyor: ‘Simdi böyle bir huzurlu ortamin gerekli oldugu bir dönemde, Türkiye’deki Kürt gruplarinin, kim olursa olsun, barisçi yol ve yöntemleri elden birakmamasi ve bunu ilan etmesi lazimdir… Bu asamadan sonra silahli eylemlerin devaminda israr etmek maceraciliktir…’
Ihsan Aksoy, anlattiklariyla, yasadiklariyla Kürt hareketinin 1960 sonrasi tarihini aktariyor… Inisleri, çikislari ve acilariyla…

Radikal

Oral Çalislar