Sabiha Gökçen Dersimi bombaladi mi?
Gökçen’in ‘Çarpisma meydaninda canli hedef üzerine bomba atmak insana hiç acimak hissi vermiyor’ sözüne ne demeli?
Hrant Dink, kendisiyle ilgili asil saldiri kararinin Sabih Gökçen konusunda yaptigi haberin ardindan alindigini düsünürdü. Sabiha Gökçen’in bir Ermeni ailenin kizi oldugu haberinin Agos’ta yayimlanmasi ortaligi birbirine katmis, sonunda Genelkurmay Baskanligi bu iddiayi ortaya atanlari tehdit eden bir bildiri yayimlamisti.
Genel yayin yönetmenligini akademisyen Mesut Yegen’in yaptigi ‘Kürt Tarihi’ dergisinin aralik-ocak tarihli dördüncü sayisini okuyorum. Dünyanin dört bir yaninda arastirma yapan akademisyen, tarihçi ve Kürt aydinlarinin yayin kurulunu olusturdugu dergi, yok sayilan ve yok edilen bir tarihe biraz olsun yaklasabilmek için bir olanak.
‘Suriye Kürdistani’ dosyasi, bilmedigimiz bir tarihe götürüyor bizleri. Agri ayaklanmasi; ilk, etkili ve uzun soluklu Kürt radyosu ‘Radyoya Rewane’nin öyküsü; Sovyet Kürtlerinin 1937-1938 sürgünü; 1916 Osmanli-Rus Savasi’nda Bediüzzaman Said-i Kürdi arastirmasi ve Kürt Çalismalari Merkezi’nden Christine Allison’la Nazan Bedirhanoglu’nun yaptigi söylesi dikkat çekici.
Özkan Gökcan ve Sedat Acar’in ‘Haberlerin Aginda Dersim’ baslikli ve 1937-1938’de Dersim’de olanlara iliskin önemli ipuçlari içeren arastirmasi, dönemin gazetelerinin yazilarini, haberlerini, olaylara yaklasim mantigini sergiliyor.
Kizilbas Kürtleri ‘medenilestirerek Türklestirmek’ isteyen Cumhuriyet yönetiminin daglari tepeleri bombalayisi, insanlari katledisi, ‘Ne müthis bir basari sagladik’ havasinda, gazetelerde yer alabilmis o dönemde… Cumhuriyet’in basyazari Yunus Nadi’nin, katliamin ardindan Dersimlilerin zorla yol ve insaatlarda çalistirilmalarini kösesinde söyle rasyonalize edebildigini görüyoruz: ‘hükümet(in), bu cahil daglilara hayati namuskârane çalisarak kazanmanin serefli ve zevkli bir yasayis oldugunu ispat edecek.’
Gazetenin birinde, bir grup Dersimli kadina ait fotografa su altyazi yerlestirilmis: ‘Medeniyetin refahina kavusmak üzere olan Tunceli köylüleri…’
Ulus gazetesinde, Hakki Nasit Ulug’un ‘Dersim Medeniyete Açiliyor’ baslikli makalesinden: ‘Dersim isi bir temdin davasi, bir imar davasi. Dersim’de yasayan ve haydutlar elinde esir kalmis olan on binlerin cumhuriyet vatandasligi seref ve haklarina kavusturulmasi davasi olarak takip edildigi zamandan beri, hal yoluna girmis demektir.’ … Dersim katliamini bugün savunanlarin bakis açisi, iste o yillarda, ‘bir medeniyet projesi’ anlayisi etrafinda sekillendi.
Pilot Sabiha
Dersim katliaminin en tartismali isimlerinden biri, Atatürk’ün manevi kizi Sabiha Gökçen… O dönem ‘Kahraman Türk kizi’, ‘Türk’ün kanatli Amazonu’ diye anilan Sabiha Gökçen’le, Tan adina, dönemin ünlü gazetecisi Ahmet Emin Yalman görüsür. Kirmizi Ordu Tayyaregâhi’ndaki görüsmede Gökçen, harekât günlerini söyle anlatir:
‘Dersim’deki uçuslarim daha heyecanli olmustur. Bir-iki defa pilot, fakat ekseriyetle rasit olarak uçtum. Böyle vaziyetlerde insan harp heyacanini rasit mevkiinden daha iyi duyuyor. Insan evvala bombalarini atiyor, bunlar bittikten sonra canli hedef görürse makineli tüfege müracaat ediyor. Dersim’de ilk bombardimanin heyecanini unutamam…
Muhasama (çarpisma) meydaninda canli hedef üzerine bomba atmak insana hiç acimak hissi vermiyor. Insan yalniz vazifesini görmek için aramayi, vurmayi düsünüyor…’
Iste yakin tarihimizden güncelligini koruyan bir kesit, bir zihniyet fotografi…
Kürtlerin ‘Sabiha Gökçen Havaalani’ ismine karsi çikmalarinin nedenlerini anlamak açisindan belki bunlar da size bir ipucu sunar.
Radikal-22 Aralik
Oral Çalislar