Sangay Beslisi ve Avrupa Birligi
Ismet Inönü’nün 1960’lardaki Kibris krizi sirasinda söyledigi iddia edilen bir söz vardir: “Yeni bir dünya kurulur, Türkiye de o dünyada yerini alir.” Inönü’nün, ABD Baskani Johnson’un Kibris konusundaki müdahaleci tavrini elestirirken, bu sekilde konustugu söylenir. Türkiye’nin, ABD ve Bati’yla iliskileri, inisli-çikisli bir grafik izledi. Süleyman Demirel’le yaptigim bir söyleside, 12 Mart 1971 askeri müdahalesini yorumlamisti. Türkiye, o dönemde agir sanayi yatirimlari yapmak istemisti. Demir, çelik, alüminyum fabrikalariydi söz konusu olan. Demirel, Batili ülkelerin kapisini çalmis, hiçbirinden destek görememisti. Bunun üzerine Sovyetler Birligi’ne yönelmisti. Moskova; Iskenderun Demir Çelik, Seydisehir Alüminyum gibi çok temel yatirimlari, para istemeden, mal ve tarim ürünleri karsiliginda yapmayi kabul etmisti. Demirel, Bati’nin, darbeyi, iste bu nedenle kiskirtmis olabilecegini düsünüyordu. Ecevit hükümetinin 1970’lerin sonunda devrilmesinin nedenleri arasinda da, ABD’ye yönelik olumsuz tutumun oldugu söylenir. Yakin tarihimizde, Bati’yla ters düsmüs birçok siyasetçi, Bati’nin hismina ugradi.
Ankara-Bati gerilimi
Bu geçmis hikayeleri hatirlamamin nedeni, son dönemde, Ankara ile Bati baskentleri arasinda ciddi bir gerilim yasaniyor olmasi. Erdogan, son dönemde, dilini sertlestirmenin ötesinde, ‘AB yerine Sangay Beslisi içinde yer alabiliriz’ diyerek çitayi yükseltiyor Peki gerçekten AB ile Sangay Beslisi birbirine alternatif olabilir mi? Türkiye’nin, dis ticaretinin, yatirimlarinin, turizm potansiyelinin belirleyici agirligini, AB ülkeleri olusturuyor… Fotografa ABD’yi de ekledigimizde, büyük bir stratejikekonomik- siyasi tablo olusuyor.
Evrensel degerler
Madalyona insan tarafindan bakarsak: Insan haklari, demokrasi, bireysel özgürlükler, basin özgürlügü gibi konular; Sangay Beslisi için çok önemli degil. Buna karsin, Bati, (Türkiye karsisindaki) haksiz, dislayici siyasetlerine ragmen; bazi evrensel hukuk standartlarina sahip. Bati, en azindan teorik olarak, bu tür degerleri önemsiyor. Ne kadar doguya yüzümüzü dönersek dönelim; batinin tanimladigi degerler, insanligin ortak degerleri. AK Parti, toplumsal destegini, askeri vesayete karsi çikisiyla, siyasette çogulculugu savunmasiyla, alt siniflarin önünü açmaya yönelik vizyonuyla kazanmisti Insanligin ortak degerlerinden ve demokrasiden uzaklasmak; Türkiye’yi, bir yere ulastirmaz
———————————————
Posta-24 Kasim
Oral Çalislar