Ulusal Kongre çalismalarinin tarihi üzerine bir bilgi

Abdul Hamîd Derwês
(Suriye Kürt Ilerici Demokrat Partisi Genel Sekreteri)

Isbirligi Komitesi-1 (*)

Kürdistanli yurtsever partiler, 1980 yilinin basinda, Sam’da, 1977 tarihinde Beyrut’ta, 1978 yilinda Paris’te yapilan toplantilarda alinan kararlarin çerçevesinde birkaç toplanti gerçeklestirdiler. Suriye Komünist Partisi ve Irak Komünist Partisi de, Kürd partilerinin Kürd halkinin özgürlük mücadelesinde birligi saglamak amaciyla yaptiklari toplantiya katilmaya hazir olduklarini açikladilar. Toplantilarla ilgili olarak YNK Genel Sekreteri Mam Celal, Partimize, su öneriyi yapti: Kürd ve Kürdistanli Partiler Isbirligi Komitesi ya da bir baska bir adla bir komite olusturmak. Bu komitede Kürdistan Demokrat Partisi (Iran), Kurdistan Yurtsever Birligi (Irak), Kürdistan Sosyalist Partisi (Türkiye), Suriye Kürdleri Ilerici Demokrat Partisi (Suriye) yer alacaklar. Komite’nin görevi ise genel bir kongreyi toplamak ve bu amaçla kongreye katilacak Kürdistanli parti ve güçlere görüsmeler yapmak olacak.

Partimiz, bu öneriyi görüstü ve kabul etti. Biz ve YNK, Irak Komünist Partisi Aziz Muhammed, Irak Komünist Partisi Politik Büro üyesi Kerim Ahmet ile Suriye Komünist Partisi Politik Bürosu üyesi Remo Sexo Ferhan’in da (adi geçenler, partilerinde önemli kisiliklerdi) bize yardimci olmasi kosuluyla, onaylarini almak için bu öneriyi, Kürdistan Sosyalist Partisi (Türkiye) ve Kürdistan Demokrat Partisi’ne götürme görevini üstlendik.

1980 yili Eylül ayi basinda Celal Talabani’nin önerisi üzerine, Kürdistan Demokrat Partisi Genel Sekreteri Dr. Abdulrahman Qasimlo ve bu partinin öteki yöneticileriyle, onlari Isbirligi Komitesi’nde yer almalari için görüsmek için Tahran’a gittim.

(…) (**)

Ben, Iran Kürdistani’na gelis nedenimi, Dr. Abdulrahman Qasimlo ve toplantida hazir bulunan öteki arkadaslara söyledim. Onlari, Kürd ve Kürdistanli partiler arasinda Isbirligi Komitesi olusturmak amaciyla yapilan çalismalar ve alinan mesafe konusunda bilgilendirdim. Irak ve Suriye komünist partilerinin tavirlarini detaylica anlattim. Bu konuda daha önce yapilan çalismalar, 1977 Beyrut ve 1978 Paris toplantilarinin sonuçlari ile Iran KDP’nin bu toplantilardaki rolü üzerinde durdum.

Daha sonra konusan Qasimlo, soruma cevap verdi ve söyle dedi: ‘Biz daha önce bu öneri üzerinde durduk. Belirlenen 4 partiden bir hazirlik komitesi olusturulmasini onayliyoruz. Ama bize göre komünist partiler üye olarak degil, gözlemci olarak bu komitede yer almalilar. Bu görüsümüzü Aziz Muhammed’e söyledik, o da kabul etti. Önerilen tarihte yapilacak olan toplantiya yönetici arkadaslarimizdan birisini gönderecegiz.’

(…)

Döndükten sonra, öteki partileri Qasimlo ile yaptigim görüsme konusunda bilgilendirdim. Bunun üzerine hazirlik komitesi olusturmak amaciyla yapilacak ilk toplantinin tarihini tespit ettik ve Iran KDP’ye de bildirdik.

Toplantidan önce Irak Komünist Partisi Genel Sekreteri Aziz Muhammed benimle yalniz görüsmek istedi. Bu istemini kabul ettik. Ben, kendisi ve Irak Komünist Partisi Politik Büro üyesi Kerim Ahmed ile görüstüm. Konusmaya baslayan Aziz Muhammed, ‘birkaç gün sonra toplanacagiz. Toplanti öncesi çözülmesi gereken birkaç sorun var. Sorunlardan birisi, Kürt partileri kongresi yapilana kadar, geçici ve kisa bir süre için hazirlik komitesi sekreterligine kimin getirilecegidir.’ dedi. Daha sonra devamla sunlari söyledi. ‘Ben ve yoldas Ahmed Kerim bu görevi senin üstlenmeni istiyoruz.’ Ben ikircige düsmeden, hemen ‘bazi nedenlerden dolayi ben bu göreve hazir degilim. Çünkü diger 3 parti bizden büyükler. Suriye Kürdistan’indan daha büyük parçalara liderlik ediyorlar. Onlar daha uzun bir geçmise sahipler. Özellikle Talabani ve Abdulrahman Qasimlo yasça benden büyükler ve kendi parçalarinda silahli bir devrime liderlik yapiyorlar’ dedim.

Aziz Muhammed ‘ bahsettigin nedenleri anliyoruz. Ama bu süreçte, ihtiyacimiz olmayan hassas bir durumla karsi karsiya gelebilecegimiz korkusunu tasiyoruz. Bu iki liderden birisinin önerilmesi halinde, diger partiler tarafindan onay göreceginden kuskuluyuz. Bu nedenle, digerlerine nazaran senin kabul görme ihtimalin daha fazladir, diye düsünüyoruz.’ Onlar bu görüslerini tekrarladilar ve herhangi bin engelle karsilasmamak için bu öneriyi kabul etmemin daha dogru oldugunu söylediler. Ben ‘peki, ama bu hepsinin onayi ile olmalidir’ dedim. Onlar da digerlerini bu konu hakkinda bilgilendirme ve onaylarini alma sözünü verdiler.

Toplanti 09.10.1980 tarihinde 5 partinin katilimiyla yapildi. Iran Kürdistani Demokrat Partisi toplantiya katilmadi. Katilimcilar çalisma programinin maddeleri üzerinde durdular. Toplantida Türkiye ve Iran Komünist partilerinden hazirlik komitesinde gözlemci olarak yer almalari istemi karar altina alindi, Aziz Muhammed her iki partiyle görüsmek ve onlarin bir sonraki toplantiya katilmalarini saglamakla görevlendirildi. Daha sonra Aziz Muhammed beni Hazirlik Komitesi Sekreterligi’ne önerdi. Her iki arkadas Celal Talabani ve Kemal Burkay, Aziz Muhammed’in önerisini onayladilar. Toplantinin sonunda asagidaki kararlar alindi:

Önceki çalismalarin devami olarak, Kürdistanli ilerici partilerle Suriye ve Irak Komünist partileri arasinda yapilan görüsmeler sonunda, Kürdistan Demokrat Partisi-Iran, Kürdistan Yurtsever Birligi-Irak, Kürt Ilerici Demokrat Partisi-Suriye ve Kürdistan Sosyalist Partisi-Türkiye’den bir hazirlik komitesi olusturuldu. Her iki komünist partisi bu komitede gözlemci olarak yer alacaklar.

5 parti (Kürdistan Demokrat Partisi-Iran toplantilara katilmadi) 19-24 kasim 1980 tarihinde birkaç toplanti gerçeklestirdi ve su konularda ortak görüse vardi:

A-Toplantinin amaci:

1- Kürt ulusal hareketine yardim ve destek, tüm parçalardaki mücadelenin güçlendirilmesi.

2- Kürt yurtsever partiler arasindaki iliskileri iyilestirme, görüsleri birbirine yakinlastirma.

3- Dünya ilerici güçlerle iliskiler kurma.

4- Kürdistan’i paylasan ülkelerdeki ilerici güçlerle cephe kurmak amaciyla çaba sarf etmek.

5- Ilerici Kürdistanli partiler için ortak bir strateji belirlemek.

6- Kürdistanli partilerden, sadece siyasi çalisma yapacak ve karalari uygulayacak bir Isbirligi Komitesi olusturmak.

B- Gelecekte yapilacak toplanti için, Kürdistanli partiler arasindaki isbirligine temel olusturmasi konusunda asagidaki noktalarda uzlasmaya varildi:

1- Emperyalizme, Siyonizm’e ve ulusal baskiya karsi mücadele etmek.

2- Kürdistan’in her parçasinda yurtsever güçler arasinda ulusal cephe olusturmak, Kürt siyasi partileri ve güçler arasindaki sorunlari çözmek amaciyla çikartilan silahli çatismalari protesto etmek.

3-Isçilerin devrimci hareketini, dünyadaki ulusal kurtulus hareketlerini, kapitalist ülkelerdeki isçi sinifi hareketlerini, basta Sovyetler Birligi olmak üzere sosyalist sistemi halkimizin gerçek müttefiki olarak görmek. Demokratik ve barissever güçler, Kürt halk hareketinin dostlari olarak görülmelidir.

C- Genisletilmis toplanti öncesinde, Hazirlik Komitesi’nin hazirlayip yayinlayacagi siyasi bildiri içeriginde asagidaki noktalar yer almalidir:

Kürt ulusunun durumu, içinde yasadigi parçalanmis yapisi ve her parçadaki Kürt halkinin mücadelesini dile getiren bir önsöz yazilmali. Iran ve Irak’taki Kürt halkinin otonomi için yürüttügü mücadeleyi desteklemek. Türkiye Kürdistani’ndaki halkin ulusal ve demokratik haklarini elde etme mücadelesini desteklemek.

D- Gelecek toplantinin 1980 yilinin sonuna kadar, Kürdistan’da, komite üyesi 4 parti ve gözlemci iki partinin katilimiyla ve asagidaki konulari karara baglamak amaciyla gerçeklestirilmesine karar verildi:

1- Genisletilmis toplantiya çagrilacak partileri tespit etmek.

2- Toplantiya siyasi belge ve strateji hazirlamak.

3- Genisletilmis toplantinin çalisma programini hazirlamak.

4- Genisletilmis toplantinin yeri ve zamanini belirlemek.

———————————————

(*): Kürdistan Ulusal Kongresi ile ilgili yapilan tartismalarda sik sik ulusal kongre konusunun 1983 yilinda imzalanan PDK-Irak PKK protokolü ile gündeme geldigi dile getirilir. Oysa bu bilgi eksiktir. Söz konusu protokolden önce de bu konuda bir hayli çalisma yapildi.

Kemal Burkay’in Anilar ve Belgeler adli kitabinin 2. cildinin 241-254 sayfalarinda konuya iliskin bilgiler yer aliyor.

Bu konu, Suriye Kürt Ilerici Demokrat Partisi Genel Sekreteri Abdul Hamîd Derwês’in, Deng yayinlari arasinda, ‘Tevgera Kurdî li Sûriya Di Bin Roniyê da’ adiyla yayinlanan kitabinda da genis bir yer kapliyor.

Ulusal Kongre konusundaki bilgi ve tartismalara katkida bulunmak ve Kürtçe bilmeyenleri konuya iliskin olarak geçmiste yasanan gelismelerden haberdar etmek amaciyla, Abdul Hamîd Derwês’in adi geçen kitabinda ‘Bir kez daha Isbirligi Komitesi’ adi altinda yer alan bölümünü çevirerek, pey der pey yayinlayacagiz.

(**): Bölümün konumuzla ilgisi olmayan yerlerini çevirmedik (…) isaretiyle geçtik.

———————————————–
Dengê Azad-Hewlêr

Abdul Hamîd Derwês