Yol üstündeki taslar
IKYB’nin bagimsizligi, Ortadogu’da yeni bir sayfanin açildigi bir dönemde gündeme geliyor. Lakin dikensiz bir gül bahçesinden bahsetmiyoruz. Iç ve dis birçok parametre bagimsizliga direkt tesir edecek agirlikta. Ilk etapta bes tanesini saymak mümkün:
Evvela ekonomi darbogazda. Merkezi hükümet ile ekonomik meselelerdeki anlasmazliklar had safhada. Petrol fiyatlari sürekli düsüyor. Geliri azalan hükümet, memur maaslarini ödemekte aciz kaliyor, elektrik kesintilerinin önüne geçemiyor. Birkaç yil öncesine kadar büyük bir santiye izlenimi veren bölgede yatirimlar duruyor, alt yapinin tamamlanmasi gecikiyor. Bunlarin yani sira Kürdistan cüssesine oranla büyük bir göçe maruz kaldi. Suriye ve Irak’ta ISID’den kaçan yüzbinlerce insan Kürdistan’a sigindi. Zaten tiknefes olan ekonomi, göçmenlerin yükü de binince iyice zayifladi. Halkin alim gücü düstü. Yönetime karsi rahatsizlik büyüdü, protestolar artti.
Ikinci sorun alani, güvenlik. ISID, halen aktif ve büyük bir tehlike. ISID’in Erbil’e saldirisi, hem güvenlik endisesini en üst seviyeye çikardi, hem de IKYB’nin cografyasini koruma potansiyelinin sorgulanmasini beraberinde getirdi. Ne yazik ki IKYB’de halen modern bir ordu yok, askeri yapidaki eksiklikler giderilmis degil. Pesmergeler, KDP ve YNK’nin pesmergeleri olarak ayriliyorlar. Ciddi bir ordusu olmadan Kürdistan’in Ortadogu’da ayakta durmasi ise imkân disi.
‘KÜRT DEVLETI ISTEMEK GERICILIK’
Üçüncüsü, Kürt örgütleri arasinda bagimsizlik hakkinda mutlak bir mutabakati olusmadi. Farkli ajandalar söz konusu. PKK, her vesile ile bir devlete karsi oldugunu belirtiyor. Cemil Bayik’a göre ‘Kürt devleti istemek bir gericilik.’ Goran, bagimsizligin vakti olmadigi kanisinda. YNK ise açiktan bagimsizlik karsiti bir durus sergilemese de bagimsizlik için KDP kadar heveskâr degil. Ortak bir tavir gelistirilememesi, bagimsizliga olan mesafeyi uzatiyor.
Dördüncüsü, Iran faktörüdür. Bagimsiz bir Kürdistan’i ‘Ortadogu’da ikinci bir Israil devletinin kurulmasi’ olarak nitelendiren Iran, böyle bir devleti asla tanimayacagini bildiriyor. Iran, Suriye ve Irak’in toprak bütünlügünden yana ve bagimsiz bir Kürt devletinin de Kürtlerin zararina olacagini savunuyor. Barzani’ye, Irak’i bölüp orada bir Kürdistan kuracagina Irak’in bütünlügü ve güvenligi için çalismasini salik veriyor. Iran, bagimsizliktan vazgeçmenin Kürtlerin hayrina olacagini söylüyor, birçok Kürt örgütünün de kendisiyle ayni çizgide oldugunu belirtiyor ve böylelikle Barzani’ye gözdagi veriyor.
BAGIMSIZLIK KARTI
Son olarak uluslararasi güçlerin hesaplarinadeginilebilir. Bilinen manada bir Irak ve Suriye bugün meydanda yok ama buralarda nasil bir iktidar haritasinin çizilecegi de henüz belli degil. Sinirlar silik, gelecek belirsiz. Kimse önünü net bir biçimde göremiyor. Dolayisiyla ABD, Avrupa ve Rusya gibi iddia sahibi kuvvetler, mevcut istikrari derinlestirme ihtimali barindiran bir hamleye girismekten imtina ediyorlar, bunun yerine eski statükonun tahkimini ve muhafazasini ehven-i ser olarak degerlendiriyorlar. Fakat bugün Ortadogu’da bütün müttefiklikler ve pozisyonlar geçici oldugunu da hatirda tutmak gerekiyor.
Bütün bunlar bagimsizligin bugünden yarina halledilebilecek bir mesele olmadigina isaret. IKYB, muhtemelen, yolu açmak adina bir referandum yapacak. Ancak referandumdan bagimsizlik yönünde güçlü bir karar çiksa bile bunu hemen yürürlüge koymayacak. Tedbiri elden birakmayacak, meçhul bir gelecek adina eldeki kazanimlari tehlikeye atmayacak. Referandumdan beklenti iki yönlü:
Biri, halkin hakemligi sayesinde Kürt partileri arasindaki siyasi görüs ayriliklarinin asilmasi ve ortak bir çerçevenin belirlenmesidir. Digeri ise, uluslararasi iliskilerde bu kart olarak elde tutulmasi, bagimsizligin engellenemez bir asamaya geldigini göstermek için bir kart olarak elde tutulmasi ve itirazlarin savusturulmasidir. Yol üstünde temizlenmesi gereken çok tas var.
————————————————
Yeni Yüzyil-3 Subat
Vahap Coskun