Yargi topyekûn çökerken

Bakanliklarda, Bulvar üzerinde kiremit rengi Yargitay binasinin önünde, üzerlerinde cübbeleriyle çaresiz 21 yüksek yargicin basin açiklamasi yapmasi, sadece Yargi degil Türkiye adina filmin koptugu an olarak hatirlanmali. Bir tek yüksek yargicin kapinin önüne çikmasi bile, devletin siddetli bir depremle yerle yeksan oldugunun ilani anlamina gelirken 21 yargicin açiklama yapmasi ne demek? Hukuk, adalet, yarginin çok ötesinde devlet düzeninin dagilmasini izliyorsunuz. Yüksek yargiçlar, Cumhurbaskani’nin önünde duran Yargitay ve Danistay’i sifirlayan yasayi, herkesin anlayabilecegi bir hukuk diliyle protesto edip açik ikazlarda bulunuyorlar. Yüksek yargi, artik maalesef kararlariyla degil, kapinin önüne çikip konusuyor.

Ancak anayasa degisikligi ile yapisabilecek bir düzenleme ‘doldur-bosalt’ usulüyle korsan bir kanunla gerçeklesiyor. Anayasa Mahkemesi, anayasanin açik hükmüne aykiri bu kanunu iptal edecek. Ne var ki iptal etmesi pratik olarak sonucu degistirmeyecek. Mevcut yargiçlarin görevi sona ermis ve yenileri atanmis olacak. HSYK için izlenen korsan kanun taktigi uygulaniyor. Anayasa Mahkemesi iptal edene kadar görevden almalar ve atamalar tamamlaniyor; bugünün HSYK’si bu sekilde Anayasa Mahkemesi tarafindan iptal edilen bir kanunla olusturuldu, ayni yöntem Yargitay ve Danistay’a, ‘güç bende’ naralariyla göstere göstere uygulaniyor. Yarginin sadece yandasligini degil, çürüyüp kokusmasini ve adaletsizligin yargi eliyle nasil yayildigini ve memleketin çivisinin çikisini izliyorsunuz.

12 Eylül darbesinden sonra Mamak’ta yatarken, birkaç ay cezaevinde kalanlarin deniz derya yargi uzmanlarina dönüstüklerini gözlemistim. Yeni giren birinin dosyasini inceleyip mahkemede basina gelecekleri ve verilecek karari milim sasmadan tahmin ediyorlardi. Bugün tecrübeli hukukçular bile bir davanin seyri hakkinda ‘her sey olabilir’ demek zorunda kaliyorlar. Peki sebep? Darbe hâkimleri ellerindeki kanunu uyguluyordu, simdi kanunlara kimsenin dönüp baktigi yok. Iktidara yakin misiniz, degil misiniz? Bu yakinlik-uzaklik mesafesine göre savci sorusturmayi açacak, yargiç karar verecek.

Insan duyduklari hakkinda süpheye düsüyor, ama basina gelince süphesi kalmiyor. Cumhurbaskanina hakaret ve tehditten süren davalarim yüzünden yarginin nasil isledigini bizzat tecrübeyle izliyorum. Hakaret ciddi bir suç, havuz medyasindan bana edilen hakaretleri savciliga sikâyet edince bütün ciddiyet kayboluyor. Arada sirada aklimdan geçmiyor degil, savciligin takipsizlik verdigi mahkemenin itirazimi reddettigi sikâyetlerime konu hakaretleri ben faillerine iade etsem ayni takipsizlik kararlari verilir mi?

Yargica güvenmenizi saglayan iki mekanizma vardi. Birincisi HSYK’nin objektif kriterlere göre hâkimlere sagladigi koruma ve atama-terfi düzeniydi. Korsan sekilde olusan HSYK ile bu ihtimal bütünüyle ortadan kalkti. Yargici yürütmeden gelecek baskilara karsi korumak için ihdas edilen HSYK, simdi yürütmenin begenmedigi kararlari veren hâkimleri hizla görevden almakla mesgul. Ikincisi ise yüksek mahkeme sifatiyla Yargitay ve Danistay’in hâkimlerin kararlari üzerinde temyiz yoluyla sagladigi denetimdi. Bir yargiç karar verirken isin kendisinde bitmedigini, yüksek yargi eleginin devreye girecegini bildigi için kili kirk yariyordu. Artik gerek kalmadi, simdi hukuka göre degil Yargitay’daki yandaslarin siyasî hesabini gözeterek karar vermek zorunda.

Sanmayin ki konu sadece iktidari dogrudan ilgilendiren davalarla sinirli. Yargiç bagimsizligini yitirip vicdani geçer akçe olmaktan çikinca, siyaset üzerinden olusan genis çikar sebekelerinin oyuncagina dönüsüyor. Büyük paralarin döndügü dava dosyalari ile imar komisyonlarindaki ruhsat dosyalari artik ayni sebekenin faaliyet alani olarak tek bir kaleme inecek. Yargi, özellikle yüksek yargi iktidara çikar saglayan bu sebekelerin kontrolüne geçecek.

Siyaset devreye girince liyakat ve ehliyet kapidan disari atilacak. Yargi mesleginde dehsetli bir kalite ve düzey sorunu yasanacak.

Çikar çeteleriyle siyasetin el ele verip kendisine bagladigi bir yargi düzeninden ne memlekete ne de kendisine bir hayir gelir. Karariyla konusma imkâni kalmayip Yargitay’in kapisi önünde açiklama yapmak zorunda kalan yüksek yargiçlar bize iste bu vahim durumu anlatmaya çalisiyorlar.

—————————————————-

13 Temmuz

Mümtazer Türköne